Otton Lipkowski zaproponował 6 podstawowych zasad wychowania młodzieży niedostosowanej społecznie.
- Zasada akceptacji
Uznaje się jednostkę z odchyleniami od normy za jednostkę mającą prawo do szczególnej pomocy i opieki. W tym wypadku akceptacja oznacza uznanie jednostki niedostosowanej społecznie nie za " mniej wartościową" , ale za jednostkę zasługującą na szczególną opiekę i pomoc. Zasadę tę z reguły przyjmuje się bez zastrzeżeń w stosunku do osób kalekich, upośledzonych umysłowo, natomiast budzi zastrzeżenia jeśli próbuje się ją zastosować w stosunku do łamiących normy prawne i etyczno-moralne.
- Zasada pomocy
W resocjalizacji pomoc jest rozumiana jako działanie wspomagające rozwój jednostki niedostosowanej społecznie. Bez tego działania jednostka nie jest z reguły zdolna osiągnąć pełnię rozwoju społeczno-moralnego. Ta szczególna pomoc, większa troska i opieka wychowawcza uwarunkowane są tym, iż jednostki niedostosowane społecznie często wykazują przejawy złożonego upośledzenia, ociężałość umysłową, zaburzenia układu nerwowego niesprawności motorycznej czy np. wady wymowy. W zasadzie tej są ważne gotowość i umiejętność udzielania pomocy ze strony wychowawcy oraz gotowość przyjęcia jej przez wychowanka.
- Zasada indywidualizacji
Jest uznawana powszechnie. Postępowanie jednostki z odchyleniami od normy różni się i pod względem stopnia i jakości, jak również pod względem czynników etiologicznych wykolejenia, dlatego też ta zasada w wychowaniu resocjalizującym ma znaczenie szczególne. Zasada indywidualizacji realizowana jest w bezpośrednim kontakcie z dzieckiem, w rozmowach indywidualnych, w pomocy w nauce, w ułatwianiu kontaktów z kolegami, nauczycielami i rodziną.
- Zasada kształtowania perspektyw
Zasadę tę opracował i stosował w swojej pracy wychowawczej A. Makarenko. Zwracał uwagę na szczególne znaczenie tzw. perspektyw bliskich, perspektyw" dnia dzisiejszego". Dla jednostek społecznie niedostosowanych przyszłość jest czymś odległym i na ogół nie zaprzątają sobie nią głowy. Najczęściej przechodzą do rzeczywistości stwierdzeniem: "... jakoś tam będzie , czy "...nie ma co się martwić na zapas..." . Jednostka powinna odczuwać radość chwil aktualnie przeżywanych oraz powinna oczekiwać z zainteresowaniem co się wydarzy w najbliższej przyszłości. Należy rozpocząć kształtowanie umiejętności kształtowania perspektyw od planowania przyszłości na najbliższe chwile - godziny, a następnie stopniowo przechodzić do kształtowania umiejętności planowania przyszłości dalszej - dnia następnego, tygodnia, miesiąca, kwartału czy wreszcie roku.
- Zasada współpracy ze środowiskiem
Podstawowym postulatem wychowania resocjalizacyjnego jest wyrobienie umiejętności i gotowości dostosowania się do zasad współżycia społecznego. Realizacja tego zadania nie jest możliwa w izolacji od środowiska społecznego. Współpraca wychowawcza ze wspomnianym środowiskiem jest więc koniecznością. Realizując tę zasadę dbamy o interes jednostki niedostosowanej społecznie, środowiska, a w szczególności rodziny, która cierpi na skutek niewłaściwego zachowania dziecka. Współpraca ze środowiskiem jest sprawą bardzo istotną, a jej brak uniemożliwia realizację zadań wychowawczych szkoły czy placówki resocjalizującej. Współpraca ta jako element procesu wychowawczego, powinna być planowana zgodnie z założonymi celami wychowawczymi i organizowana w sposób jak najbardziej efektywny.
- Zasada systematyczności
Zasada ta podkreśla konieczność realizacji zadań resocjalizacyjnych w sposób planowy, celowy, zorganizowany, konsekwentny oraz systematyczny.
Można powiedzieć, że zasady resocjalizacji wynikają z ogółnopedagogicznych zasad wychowania i uwzględniają konieczność dostosowania się do ograniczonych możliwości i trudności w rozwoju jednostek niedostosowanych społecznie.
